100 słów wg Wikipedii

Spis przedstawiony poniżej został wykonany na bazie danych pochodzących z esperanckiej Wikipedii. Te 100 słów to ok. 48,5% słów pojawiających się w tej encyklopedii (licząc wszystkie słowa). Ten spis nie odzwierciedla do końca faktycznego rozkładu w języku mówionym czy pisanym, ze względu na specyfikę Wikipedii, w której słowa typu gmina, województwo, powiat czy herb pojawia się dużo częściej niż gdzie indziej. Jednak mimo tej drobnej wady spis ten może śmiało spełnić swoją rolę.

  1. la - (przedimek określony)(1)
  2. de - od, ode
  3. en - w, we
  4. esti - być
  5. kaj - i,a
  6. al - do, w kierunku
  7. kiu - kto, który -a, -e
  8. li - on
  9. ĝi - ono
  10. por - dla
  11. el - z, ze, od (kierunek)
  12. tiu - tamten
  13. komunumo - gmina, wspólnota
  14. kun - z, ze (razem z)
  15. kiel - jak
  16. pri - o (kim, czym)
  17. distrikto - powiat, dystrykt
  18. ne - nie
  19. jaro - rok
  20. ankaŭ - także, też
  21. urbo - miato
  22. havi - mieć
  23. nomo - nazwa, nazwisko
  24. - lub
  25. pli - bardziej
  26. ke - że
  27. lingvo - język, mowa
  28. lando - kraj
  29. per - za pomocą
  30. alia - inny, obcy
  31. oni - (podmiot nieokreślony)
  32. sia -swój
  33. dum - podczas
  34. laŭ - według
  35. loĝanto - mieszkaniec
  36. sed - ale, lecz
  37. sur - na (np. powierzchni)
  38. plej - naj-
  39. ili -oni
  40. ĉi - (partykuła bliskości)(3)
  41. ĝis - do, aż do
  42. longitudo - długość geogr.
  43. regiono - region
  44. latitudo - szerokość geogr.
  45. mapo - mapa
  46. inter - między
  47. areo - powierzchnia, obszar
  48. kodo - kod
  49. povi - móc
  50. ĉe - przy
 
  1. je - (przyimek niezdefiniowany)(2)
  2. esperanto - esperanto
  3. bildo - obraz
  4. post - po (czas)
  5. unua - pierwszy
  6. loĝantaro - ludność (liczba mieszkańców)
  7. granda - duży, wielki
  8. ekstera - zewnętrzny
  9. federacia - federacyjny
  10. ĉiu - każdy
  11. tio - tamto
  12. pro - z powodu
  13. unu - jeden
  14. dosiero - plik
  15. ligilo - odnośnik, link
  16. vilaĝo - wieś
  17. vidi - widzieć
  18. nur - tylko
  19. lia - jego
  20. se - jeżeli, jeśli
  21. du - dwa
  22. provinco - prowincja, województwo
  23. da - od
  24. parto - ojciec
  25. situo - usytuowanie
  26. blazono - herb
  27. poŝtkodo - kod pocztowy
  28. dato - data
  29. ekde - począwszy od
  30. mi - ja
  31. alto - wysokość
  32. troviĝi - znajdować się
  33. jarcento - stulecie
  34. historio - historia
  35. aparteni - przynależeć
  36. poste - potem
  37. grado - stopień (np. Celsiusza)
  38. direkto - kierunek
  39. junio - czerwiec
  40. minuto - minuta
  41. kiam - kiedy
  42. multa - liczny
  43. oficiala - oficjalny
  44. ol - niż ( np. bardziej niż)
  45. konstelacio - konstelacja
  46. jam - już
  47. ĝia - (onego) jego, jej
  48. ŝi - ona
  49. sekundo - sekunda
  50. franca - francuski
 

1)  przedimek la ma jednakową formę niezależnie od liczby, rodzaju i przypadku. Urzucie przyimka jest dość podobne do the (angielski), le (francuski), der, die, das (niemiecki), la (włoski) itp. W języku polskim formalnie przedimek nie występuje jednak w zdaniach:

Co z Polską?
Ten Tomek jest nie do wytrzymania.
Co mam z tym Robertem zrobić?

można zauważyć, że wyrazy , ten, tym pełnią bardzo podobną rolę. (za wiki: http://pl.wikipedia.org/wiki/Rodzajnik )

2)  w języku esperanto wszystkie przyimki mają ścielcie określone znaczenie np. ĉe - przy (jakimś obiekcie), pri - o czymś, kimś. Jednak jak w każdym języku występują sytuacje gdzie brakuje właściwego przyimka. W takiej sytuacji w języku esperanto stosuje się przyimek je. W innych językach w takich sytuacjach stosuje się dowolnie wybrany przyimek, który jest określony uzusem językowym, np zdanie Je la horo 10-a tłumaczy się na polski O godzinie 10-tej a na angielski At the 10 o'clock lub na niemiecki Am 10 Uhr (dosł. przy godzinie 10-tej).

3) w języku esperanto wyrazy wskazujące z natury rzeczy pokazują na obiekty odległe. Aby wskazać obiekt bliski należy dodać partykułę bliskości: ĉi np.:

tio - tamto -> ĉi tio - to
tiu - tamten -> ĉi tiu - ten