Ludwik Zamenhof (15.12.1859 – 14.04.1917)<\/p>\n
\u201eWychowano mnie na idealist\u0119, uczono, \u017ce wszyscy ludzie s\u0105 bra\u0107mi. Tymczasem na ulicy, na podw\u00f3rku, na ka\u017cdym kroku dano mi odczu\u0107, \u017ce nie ma ludzi, s\u0105 tylko: Rosjanie, Polacy, Niemcy i \u017bydzi.\u201d<\/p>\n
Marzeniem skromnego okulisty, jakim by\u0142 Ludwik Zamenhof, tw\u00f3rca esperanta, by\u0142 wolny od uprzedze\u0144 narodowych, podzia\u0142\u00f3w i wa\u015bni \u015bwiat. To pragnienie pojawi\u0142o si\u0119, wykszta\u0142ci\u0142o si\u0119 i zacz\u0119\u0142o umacnia\u0107 ju\u017c w latach dzieci\u0119cych. Maj\u0105c 10 lat Zamenhof napisa\u0142 pi\u0119cioaktowy dramat o Wie\u017cy Babel. W tej biblijnejopowie\u015bci rozgniewany samowol\u0105 rodu ludzkiego B\u00f3g kara budowniczych mieszaj\u0105c im j\u0119zyki tak, by nie potrafi\u0105c porozumie\u0107 si\u0119 nie mogli doko\u0144czy\u0107 budowli maj\u0105cej przewy\u017cszy\u0107 dzie\u0142a Stw\u00f3rcy. Niefortunni budowniczowie, kt\u00f3rym z bo\u017cej woli pomiesza\u0142y si\u0119 j\u0119zyki, przem\u00f3wili w sztuce przysz\u0142ego tw\u00f3rcy esperanta po polsku, po rosyjsku, niemiecku, bia\u0142orusku, po litewsku oraz w jidysz. W jednym z akt\u00f3w dw\u00f3ch kupc\u00f3w z r\u00f3\u017cnych stron \u015bwiata nie potrafi porozumie\u0107 si\u0119 w jednym j\u0119zyku, podczas gdy ich osio\u0142ki nawi\u0105zuj\u0105 przyjacielsk\u0105 konwersacj\u0119.<\/p>\n
W naiwnym, pe\u0142nym dzieci\u0119cych marze\u0144 \u015bwiecie, pojawi\u0142a si\u0119 nad wyraz surowa ocena rzeczywisto\u015bci. Wie\u017ca Babel by\u0142a bowiem dla tego ch\u0142opca zjawiskiem najzupe\u0142niej realnym. Bia\u0142ystok, w kt\u00f3rym si\u0119 urodzi\u0142, a tak\u017ce jego okolice, zamieszkiwa\u0142o bardzo wiele r\u00f3\u017cnych sobie j\u0119zykowo, kulturowo i religijnie narodowo\u015bci. Wszyscy spotykali si\u0119 na rynku w dni targowe, a brak wsp\u00f3lnego j\u0119zyka stawa\u0142 si\u0119 przyczyn\u0105 zamieszania i konflikt\u00f3w cz\u0119sto z byle powodu. B\u0142ahe spory nierzadko przybiera\u0142y form\u0119 wa\u015bni narodowych, co dodatkowo pog\u0142\u0119bia\u0142o obco\u015b\u0107, odr\u0119bno\u015b\u0107. Wiele lat p\u00f3\u017aniej, w li\u015bcie do rosyjskiego esperantysty Miko\u0142aja Borowko, Zamenhof wyzna: „Wychowano mnie na idealist\u0119, uczono, \u017ce wszyscy ludzie s\u0105 bra\u0107mi. Tymczasem na ulicy, na podw\u00f3rku, na ka\u017cdym kroku dawano mi odczu\u0107, \u017ce nie ma ludzi, s\u0105 tylko: Rosjanie, Polacy, Niemcy i \u017bydzi. Wszystko to coraz bardziej dr\u0119czy\u0142o moj\u0105 dzieci\u0119c\u0105 dusz\u0119.”<\/p>\n
Geniusz Ludwika Zamenhofa polega\u0142 nie na tym, co sobie jako dziecko wymy\u015bli\u0142, ale w tym, co zrobi\u0142. Owo marzenie, na poz\u00f3r naiwne, zmaterializowa\u0142o si\u0119, gdy dor\u00f3s\u0142, by 14 lipca 1887 roku objawi\u0107 si\u0119 \u015bwiatu w postaci projektu j\u0119zyka, kt\u00f3ry od pseudonimu tw\u00f3rcy przybra\u0142 pe\u0142n\u0105 nadziei nazw\u0119: esperanto. Od tego momentu zaczyna si\u0119 nieko\u0144cz\u0105ca si\u0119 opowie\u015b\u0107 o staraniach wielu pokole\u0144, dla kt\u00f3rych wsp\u00f3lny wszystkim, neutralny i ponadnarodowy j\u0119zyk sta\u0142 si\u0119 pragnieniem,
\npasj\u0105, \u015bwiatopogl\u0105dem i przygod\u0105.<\/p>\n
Tw\u00f3rca, a mo\u017ce bardziej inicjator j\u0119zyka mi\u0119dzynarodowego, poniewa\u017c tak o sobie Ludwik Zamenhof zwyk\u0142 mawia\u0107, odszed\u0142 pe\u0142en smutku, za\u0142amany wybuchem I Wojny \u015awiatowej, staj\u0105c si\u0119 \u015bwiadkiem szale\u0144czej tragedii mi\u0119dzynarodowej nienawi\u015bci, do kt\u00f3rej w naiwnym przekonaniu w rozum ludzki stara\u0142 si\u0119 nie dopu\u015bci\u0107. Wiary jednak nie utraci\u0142.
\n„Wygl\u0105da\u0142 bardzo smutno, tak jak jeszcze go nigdy nie widzieli\u015bmy.” \u2013 wspomina o ostatnich dniach ojca syn. „Lecz wydaje si\u0119, \u017ce do samej \u015bmierci wci\u0105\u017c nie tyle my\u015bla\u0142 o sobie, co o swojej drogiej idei, przez kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142 uszcz\u0119\u015bliwi\u0107 \u015bwiat i z tego powodu
\nczu\u0142 si\u0119 bardzo nieszcz\u0119\u015bliwy, \u017ce choroba nie pozwala mu dalej wype\u0142nia\u0107 swoich codziennych zada\u0144.”<\/p>\n
Ludwik Zamenhof zmar\u0142 14 kwietnia 1917 roku w Warszawie, z kt\u00f3r\u0105 niemal na ca\u0142e \u017cycie zwi\u0105za\u0142 sw\u00f3j los. Gr\u00f3b oraz ufundowany przez mi\u0119dzynarodow\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 pomnik tw\u00f3rcy esperanta, znajduje si\u0119 w Warszawie, na cmentarzu \u017cydowskim przy ul. Okopowej.<\/p>\n
Kopernik j\u0119zykowej demokracji, Einstein lingwistyki, wskaza\u0142 kierunek poszukiwa\u0144, zdefiniowa\u0142 pragnienie ludzko\u015bci \u017cycia w poszanowaniu odr\u0119bno\u015bci kultur, wskazuj\u0105c, i\u017c przysz\u0142y j\u0119zyk ludzko\u015bci ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107 winien by\u0107 neutralny, by nie wywy\u017cszy\u0107 narod\u00f3w ponad narody, kultur ponad kultury.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ludwik Zamenhof (15.12.1859 – 14.04.1917) \u201eWychowano mnie na idealist\u0119, uczono, \u017ce wszyscy ludzie s\u0105 bra\u0107mi.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"parent":2549,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2653","page","type-page","status-publish","hentry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.1","language":"pl","enabled_languages":["eo","pl"],"languages":{"eo":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false}}},"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2653","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2653"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2653\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3761,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2653\/revisions\/3761"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2549"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}