14-go lipca 1887 roku, w drukarni Ch. Keltera, przy ul. Nowolipie 11 w Warszawie, uko\u0144czono druk rosyjsko\u00adj\u0119zycznego podr\u0119cznika do nauki esperanta. Tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej,
\nw nak\u0142adzie dw\u00f3ch tysi\u0119cy egzemplarzy, ukaza\u0142a si\u0119 tak\u017ce jego polska edycja. Broszura zaopatrzona by\u0142a w motto:<\/p>\n
„Aby j\u0119zyk sta\u0142 si\u0119 powszechnym nie wystarczy nazwa\u0107 go takim” <\/p>\n
oraz dwie adnotacje: <\/p>\n
„J\u0119zyk mi\u0119dzynarodowy, jak ka\u017cdy narodowy, jest w\u0142asno\u015bci\u0105 og\u00f3\u0142u;
\n autor zrzeka si\u0119 na zawsze wszelkich osobistych praw ka\u017cdemu s\u0142u\u017cy prawo
\n t\u0142umaczenia niniejszej broszury na wszystkie pozosta\u0142e j\u0119zyki”.<\/p>\n
Ta niewielka, kosztuj\u0105ca 15 kopiejek ksi\u0105\u017ceczka, pr\u00f3cz podr\u0119cznika do nauki
\ni s\u0142ownika, zawiera\u0142a tak\u017ce t\u0142umaczenie modlitwy „Ojcze nasz”, kilka werset\u00f3w
\nz biblijnej ksi\u0119gi „Genezis” oraz pierwszy s\u0142ownik j\u0119zyka esperanto
\n(ilustracje w prawym rogu).<\/p>\n
Ukrywaj\u0105cy si\u0119 w\u00f3wczas pod pseudonimem „Doktor Esperanto” tw\u00f3rca pisa\u0142
\nz w\u0142a\u015bciw\u0105sobie skromno\u015bci\u0105: <\/p>\n
„Daleki jestem od my\u015bli, \u017ce j\u0119zyk m\u00f3j tak jest doskona\u0142ym,
\n i\u017c ode\u0144 nic ju\u017c lepszego i doskonalszego”. <\/p>\n
18 lat p\u00f3\u017aniej, podczas pierwszego Powszechnego Kongresu Esperantyst\u00f3w, Zamenhof
\npublicznie po\u015bwiadczy\u0142 te s\u0142owa. Poprosi\u0142 r\u00f3wnie\u017c wszystkich porzucenie o esperanta
\nna rzecz urzeczywistnienia idei j\u0119zyka powszechnego gdyby okaza\u0142o si\u0119,
\n\u017ce kto\u015b w przysz\u0142o\u015bci wymy\u015bli doskonalszy j\u0119zyk. <\/p>\n
Tak zaczyna si\u0119 historia esperanta. Oficjalnie. Nieoficjalnie wcze\u015bniej,
\ngdy chodz\u0105cy do bia\u0142ostockiego gimnazjum ch\u0142opiec zacz\u0105\u0142 marzy\u0107, aby pom\u00f3c nie
\npotrafi\u0105cemu porozumie\u0107 si\u0119 \u015bwiatu. Niedoceniany, napi\u0119tnowany przez ojca,
\nkt\u00f3ry pragn\u0105\u0142 dla syna pop\u0142atnej kariery lekarza, dopi\u0105\u0142 swego.
\nPotajemnie pracuj\u0105c nad swoim wynalazkiem, szukaj\u0105c rozwi\u0105za\u0144, najlepszych
\npomys\u0142\u00f3w, wci\u0105ga\u0142 w sw\u00f3j \u015bwiat po kolei rodze\u0144stwo, matk\u0119, p\u00f3\u017aniej tak\u017ce rozpalon\u0105
\nideami m\u0119\u017ca \u017con\u0119 oraz te\u015bcia. W ko\u0144cu, czego by si\u0119 nie spodziewa\u0142, doczeka\u0142 si\u0119
\nr\u00f3wnie\u017c milcz\u0105cego uznania sceptycznej wobec esperanta g\u0142owy rodziny, dzi\u0119ki kt\u00f3rej
\nmo\u017cliwym si\u0119 sta\u0142o zaakceptowanie przez rosyjsk\u0105 cenzur\u0119 tre\u015bci, kt\u00f3rej w\u00f3wczas
\n\u017caden cenzor – za wyj\u0105tkiem jego w\u0142asnego ojca – nie m\u00f3g\u0142 zrozumie\u0107.<\/p>\n
Z chwil\u0105 ukazania si\u0119 pierwszej broszury rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 kolejny wa\u017cny etap.
\nNale\u017ca\u0142o dotrze\u0107 do specjalist\u00f3w \u00f3wczesnej Europy, akademii i uniwersytet\u00f3w, zapyta\u0107
\no ocen\u0119 j\u0119zyka. I cho\u0107 pozytywna odpowied\u017a nadesz\u0142a tylko z Wolnego \u015awiata,
\nod w pe\u0142ni popieraj\u0105cego j\u0119zykowe rozwi\u0105zanie Zamenhofa Ameryka\u0144skiego Instytutu
\nFilozofii, esperanto nieoczekiwanie zacz\u0119\u0142o znajdowa\u0107 zwolennik\u00f3w w\u015br\u00f3d zwyk\u0142ych
\nludzi. Jak grzyby po deszczu zacz\u0119\u0142y si\u0119 tworzy\u0107 ko\u0142a mi\u0142o\u015bnik\u00f3w tego j\u0119zyka … i tak
\njest do dzi\u015b. Mimo mocarstwowych aspiracji wielu pa\u0144stw, zakaz\u00f3w rozpowszechniania
\nesperanta, dw\u00f3ch wojen \u015bwiatowych, faszyzmu i stalinizmu, esperanto \u017cycie, rozwija
\nsi\u0119 i jak dawniej urzeka swoim urokiem tysi\u0105ce ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie, od 1887 roku
\npo dzi\u015b dzie\u0144 \ud83d\ude42<\/p>\n
Kto\u015b mo\u017ce zapyta\u0107: je\u015bli to takie dobre, doskona\u0142e, czemu tak
\nniewiele si\u0119 o tym s\u0142yszy? Czemu dzieci we wszystkich krajach nie ucz\u0105 si\u0119 tego j\u0119zyka, a angielski nie esperanto podbija \u015bwiat? <\/p>\n
Odpowiem tak.
\nAby zrozumiane zosta\u0142o i powszechne uznane odkrycie Kopernika od wydania traktatu
\n„O obrotach cia\u0142 niebieskich” musia\u0142o up\u0142yn\u0105\u0107 300 lat. Te 300 lat potrzebne by\u0142o ludzko\u015bci, aby w\u00f3wczas panuj\u0105cy stereotyp ziemi w centrum wszech\u015bwiata rozwia\u0142o obiektywne otwarcie si\u0119 na mog\u0105c\u0105 umo\u017cliwi\u0107 post\u0119p naszej cywilizacji prawd\u0119. Prawd\u0105, kt\u00f3r\u0105 niesie ze sob\u0105 esperanto, jest daj\u0105ca wszystkim r\u00f3wne prawa j\u0119zykowa neutralno\u015b\u0107 wobec ka\u017cdego narodu, poniewa\u017c powszechne przyj\u0119cie jakiejkolwiek narodowej mowy wp\u0119dzi\u0142oby \u015bwiat w otch\u0142a\u0144 j\u0119zykowej i kulturowej dyskryminacji bez w\u0105tpienia uprzywilejowuj\u0105c jednych wobec drugich.<\/p>\n
M\u00f3wimy o wolno\u015bci, o r\u00f3wnych prawach… Jak wi\u0119c z tym jest, \u017ce podczas
\ngdy jedni inwestuj\u0105 w nauk\u0119 j\u0119zyka wiele wysi\u0142ku, czasu i pieni\u0119dzy, inni nie musz\u0105 ponosi\u0107 takich koszt\u00f3w? To sprawiedliwe?
\nDlatego esperanto, cho\u0107 jak sam jego tw\u00f3rca podkre\u015bli\u0142 nie musi by\u0107 to akurat ten j\u0119zyk. Istota mowy powszechnej nie tkwi bowiem w s\u0142ownictwie i rozwi\u0105zaniach gramatycznych, lecz w neutralno\u015bci, kt\u00f3ra nie nanosz\u0105c obcych warto\u015bci umo\u017cliwi \u015bwiatu wej\u015bcie w er\u0119 budowy og\u00f3lno\u015bwiatowej, nie tylko mono-narodowej kultury. <\/p>\n
J\u0119zyk narodowy i j\u0119zyk og\u00f3lno\u015bwiatowy. To dobrze brzmi. Dobrze, gdy ka\u017cdy nar\u00f3d zaakceptuje to rozwi\u0105zanie. Esperanto, cho\u0107 jak jego tw\u00f3rca wci\u0105\u017c bywa dyskryminowane i wy\u015bmiewane, jest j\u0119zykiem nowoczesnym, na czasie, potrafi\u0105cym odda\u0107 wszelkie niuanse my\u015bli ludzkiej. Poza tym jest \u0142atwe do nauki \ud83d\ude42<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
14-go lipca 1887 roku, w drukarni Ch. Keltera, przy ul. Nowolipie 11 w Warszawie, uko\u0144czono<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"parent":2549,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2756","page","type-page","status-publish","hentry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.1","language":"pl","enabled_languages":["eo","pl"],"languages":{"eo":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false}}},"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2756","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2756"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2756\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3490,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2756\/revisions\/3490"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2549"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}