{"id":3923,"date":"2022-11-14T19:32:25","date_gmt":"2022-11-14T18:32:25","guid":{"rendered":"https:\/\/esperanto.pl\/?p=3923"},"modified":"2023-08-13T01:29:48","modified_gmt":"2023-08-13T00:29:48","slug":"bulonja-deklaracio","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/2022\/11\/14\/bulonja-deklaracio","title":{"rendered":"Deklaracja Bulo\u0144ska"},"content":{"rendered":"

Deklaracja o istocie Esperantyzmu<\/h2>\n
(Przyj\u0119ta na ostatnim posiedzeniu roboczym Kongresu Bulo\u0144skiego: Posiedzenie 9 sierpnia 1905 r.)<\/div>\n

\u2009<\/span>Poniewa\u017c na temat istoty esperantyzmu wiele os\u00f3b ma nieprawdziwe wyobra\u017cenie, my, podpisani, przedstawiciele esperantyzmu w r\u00f3\u017cnych krajach \u015bwiata, zebrani na mi\u0119dzynarodowym Kongresie Esperanckim w Boulogne-sur-Mer, uznali\u015bmy za konieczn\u0105 propozycj\u0119 autora j\u0119zyka esperanto podania nast\u0119puj\u0105cego wyja\u015bnienia<\/strong>:<\/p>\n

1. Esperantyzm jest to d\u0105\u017cno\u015b\u0107 do rozpowszechniania na ca\u0142ym \u015bwiecie u\u017cywania j\u0119zyka neutralnie ludzkiego, kt\u00f3ry \u201enie mieszaj\u0105c si\u0119 w wewn\u0119trzne \u017cycie lud\u00f3w i w \u017cadnym zakresie nie usi\u0142uj\u0105c wyprze\u0107 istniej\u0105cych j\u0119zyk\u00f3w narodowych<\/strong>\u201d da\u0142by ludziom r\u00f3\u017cnych narod\u00f3w mo\u017cliwo\u015b\u0107 wzajemnego porozumiewania si\u0119, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by s\u0142u\u017cy\u0107 jako godz\u0105cy j\u0119zyk instytucji publicznych w tych krajach, w kt\u00f3rych r\u00f3\u017cne narody walcz\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105 o j\u0119zyk, i w kt\u00f3rym mog\u0142yby by\u0107 publikowane te dzie\u0142a, kt\u00f3re s\u0105 r\u00f3wnie wa\u017cne dla wszystkich lud\u00f3w. Ka\u017cda inna idea lub nadzieja, kt\u00f3r\u0105 ten czy inny esperantysta wi\u0105\u017ce z esperantyzmem, jest jego spraw\u0105 czysto\u00a0prywatn\u0105<\/i>, za kt\u00f3r\u0105 esperantyzm nie odpowiada.
\n
\n<\/span>2. Poniewa\u017c w obecnym czasie \u017caden naukowiec nigdzie na \u015bwiecie nie w\u0105tpi ju\u017c w to, \u017ce j\u0119zykiem mi\u0119dzynarodowym mo\u017ce by\u0107 wy\u0142\u0105cznie j\u0119zyk sztuczny<\/i>, i poniewa\u017c spo\u015br\u00f3d ogromnie wielu pr\u00f3b, uczynionych w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch wiek\u00f3w, wszystkie one przedstawia\u0142y jedynie projekty teoretyczne, a j\u0119zykiem rzeczywi\u015bcie wypr\u00f3bowanym, doskonale \u017cywym i we wszystkich relacjach najbardziej przydatnym okaza\u0142 si\u0119 jeden tylko j\u0119zyk, esperanto, dlatego przyjaciele idei j\u0119zyka mi\u0119dzynarodowego, maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, i\u017c dyskusja teoretyczna nie doprowadzi do niczego i \u017ce cel mo\u017ce by\u0107 osi\u0105gni\u0119ty wy\u0142\u0105cznie praktyczn\u0105 prac\u0105<\/strong>, ju\u017c od dawna wszyscy skupili si\u0119 wok\u00f3\u0142 jedynego j\u0119zyka\u00a0esperanto<\/i>\u00a0i pracuj\u0105 na rzecz rozpowszechniania i wzbogacania jego literatury.
\n
\n<\/span>3. Poniewa\u017c autor j\u0119zyka esperanto natychmiast na pocz\u0105tku odm\u00f3wi\u0142 raz na zawsze wszelkich osobistych praw i przywilej\u00f3w zwi\u0105zanych z tym j\u0119zykiem, esperanto jest tym samym \u201ew\u0142asno\u015bci\u0105 niczyj\u0105<\/strong>\u201d, tak pod wzgl\u0119dem materialnym, jak i moralnym. Materialnym gospodarzem tego j\u0119zyka jest ca\u0142y \u015bwiat i ka\u017cdy ch\u0119tny mo\u017ce wydawa\u0107 na temat lub w tym j\u0119zyku wszelkie utwory, na jakie ma ochot\u0119, oraz korzysta\u0107 z j\u0119zyka dla wszelkich mo\u017cliwych cel\u00f3w; za duchowych gospodarzy tego j\u0119zyka b\u0119d\u0105 zawsze uznawane te osoby, kt\u00f3re przez \u015bwiat esperancki uznawane b\u0119d\u0105 za najlepszych i najbardziej utalentowanych pisarzy tworz\u0105cych w tym j\u0119zyku.
\n
\n<\/span>4. Esperanto nie ma \u017cadnego osobowego prawodawcy i nie zale\u017cy od \u017cadnego pojedynczego cz\u0142owieka.<\/strong> Wszystkie opinie i utwory tw\u00f3rcy esperanta maj\u0105, podobnie jak opinie i utwory ka\u017cdego innego esperantysty, charakter absolutnie\u00a0prywatny<\/i>\u00a0i dla nikogo nieobowi\u0105zkowy. Jedynym raz na zawsze obowi\u0105zkowym dla wszystkich esperantyst\u00f3w fundamentem j\u0119zyka esperanto jest dzie\u0142o \u201eFundamento de Esperanto\u201d<\/sup>, w kt\u00f3rym nikt nie ma prawa poczyni\u0107 zmian. Je\u015bli kto odst\u0119puje od regu\u0142 i przyk\u0142ad\u00f3w wy\u0142o\u017conych w wymienionej pracy, nigdy nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 uzasadnia\u0107 s\u0142owami \u201etego \u017cyczy sobie i tak radzi autor esperanta\u201d. Ka\u017cd\u0105 ide\u0119, kt\u00f3ra nie mo\u017ce by\u0107 wygodnie wyra\u017cona z pomoc\u0105 tego materia\u0142u, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 w \u201eFundamento de Esperanto\u201d, ka\u017cdy esperantysta ma prawo wyra\u017ca\u0107 w spos\u00f3b, kt\u00f3ry uwa\u017ca za najw\u0142a\u015bciwszy, tak samo, jak czyni si\u0119 w ka\u017cdym innym j\u0119zyku. Ale dla pe\u0142nej jedno\u015bci j\u0119zyka wszystkim esperantystom radzi si\u0119 na\u015bladowa\u0107 jak najcz\u0119\u015bciej ten styl, kt\u00f3ry znale\u017a\u0107 mo\u017cna w pracach tw\u00f3rcy esperanta, kt\u00f3ry to najwi\u0119cej pracowa\u0142 na rzecz oraz w esperancie i kt\u00f3ry najlepiej zna jego ducha.
\n
\n<\/span>5. Esperantyst\u0105 nazywa si\u0119 ka\u017cd\u0105 osob\u0119, kt\u00f3ra zna i u\u017cywa j\u0119zyka esperanto, bez wzgl\u0119du na to do jakich cel\u00f3w go u\u017cywa.<\/strong> Przynale\u017cno\u015b\u0107 do jakiego\u015b Towarzystwa esperanckiego jest dla ka\u017cdego esperantysty zalecana, ale nie obowi\u0105zkowa.<\/p>\n

Polskie t\u0142umaczenie jest dost\u0119pne w ramach domeny publicznej, oryginalny tekst (CC BY-SA 3.0) https:\/\/eo.wikisource.org\/wiki\/Bulonja_deklaracio
\nNa zdj\u0119ciu mo\u017cna ujrze\u0107 rodziny Zamenhof i Michaux z Pierwszego Uniwersalnego Kongresu Esperanckiego. Te zdj\u0119cie jest autorstwa Far Henri Caudevelle (1861\u20131936) – UEA Archives<\/a> Domena publiczna<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Deklaracja o istocie Esperantyzmu (Przyj\u0119ta na ostatnim posiedzeniu roboczym Kongresu Bulo\u0144skiego: Posiedzenie 9 sierpnia 1905<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3925,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[106],"tags":[],"class_list":["post-3923","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lingvo"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.1","language":"pl","enabled_languages":["eo","pl"],"languages":{"eo":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false}}},"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3923","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3923"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4808,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3923\/revisions\/4808"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}