Polska Agencja Prasowa:\u00a0<\/strong>Do Biblioteki Narodowej zosta\u0142y przekazane Biblioteka Hectora Hodlera oraz materia\u0142y z archiwum \u015awiatowego Zwi\u0105zku Esperantyst\u00f3w w Rotterdamie. Jak\u0105 warto\u015b\u0107 maj\u0105 te zasoby?<\/p>\n Gabriela Skonieczna:<\/strong>\u00a0Zasoby, kt\u00f3re trafi\u0142y do polskiej Biblioteki Narodowej, to kolekcja o charakterze unikalnym na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105. Pocz\u0105tki kolekcji, kt\u00f3ra z biegiem lat sta\u0142a si\u0119 znana jako Biblioteka Hectora Hodlera, si\u0119gaj\u0105 pocz\u0105tk\u00f3w XX w. To jedna z najwi\u0119kszych i najstarszych na \u015bwiecie esperanckich bibliotek gromadz\u0105cych m.in. esperanckie ksi\u0105\u017cki i czasopisma, kt\u00f3re w tym czasie zosta\u0142y wydane na ca\u0142ym \u015bwiecie. Dokumenty ukazuj\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u015awiatowego Zwi\u0105zku Esperantyst\u00f3w s\u0105 niewiele m\u0142odsze, bo organizacja \u015bwi\u0119towa\u0142a w 2008 r. swoje stulecie.<\/p>\n Obie kolekcje razem tworz\u0105 zatem zas\u00f3b niepowtarzalny. Dokumentuj\u0105 przemiany, kt\u00f3re zachodzi\u0142y na \u015bwiecie przez ponad sto lat. Co bardzo wa\u017cne, esperanckie publikacje ukazywa\u0142y si\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie, czasem w niewielkich nak\u0142adach czy w ma\u0142ych spo\u0142eczno\u015bciach, wi\u0119c obraz zar\u00f3wno globalnych, jak i lokalnych przemian, kt\u00f3ry zosta\u0142 w nich uwieczniony, jest bardzo r\u00f3\u017cnorodny. Oddaje nadziej\u0119 i obawy bardzo r\u00f3\u017cnych grup. Cz\u0119sto zapominamy, \u017ce to, co jednych napawa nadziej\u0105, innych jednocze\u015bnie napawa obaw\u0105. To, co dla jednych jest d\u0142ugo oczekiwan\u0105 zmian\u0105, innym zapowiada koniec znanego i oswojonego \u015bwiata. Poniewa\u017c spo\u0142eczno\u015b\u0107 esperancka rozsiana jest na ca\u0142ym \u015bwiecie, to ta wielog\u0142osowo\u015b\u0107 jest w niej czym\u015b naturalnym. Te sprzeczne oczekiwania czy obawy wida\u0107 w niej w spos\u00f3b szczeg\u00f3lnie dobitny.<\/p>\n \u015awiat przez ostatnich ponad 100 lat przeszed\u0142 bardzo wiele przemian. Wszystkie mo\u017cemy obserwowa\u0107 udokumentowane w esperanckim archiwum. To tak\u017ce zbi\u00f3r dokumentuj\u0105cy przemiany samego esperanto, bo tak jak j\u0119zyk polski jest dzi\u015b nieco inny ni\u017c ten, kt\u00f3rym pos\u0142ugiwali si\u0119 nasi pradziadkowie, tak i esperanto ewoluowa\u0142o.<\/p>\n Zbi\u00f3r, kt\u00f3ry trafi\u0142 do Biblioteki Narodowej, to r\u00f3wnie\u017c dow\u00f3d na przemian\u0119 cz\u0142owieka. Pokazuje, jak bardzo zmieni\u0142y si\u0119 czasy, w kt\u00f3rych \u017cyjemy. Jak bardzo r\u00f3\u017cne jest to, co uwa\u017camy za normalne czy oczywiste (jak cho\u0107by pralka w domu czy \u0142atwo\u015b\u0107 pracy zdalnej), a jednocze\u015bnie jak niewiele my, jako ludzie, si\u0119 nauczyli\u015bmy. W czasach I wojny \u015bwiatowej Hector Hodler bardzo silne podnosi\u0142 kwesti\u0119 wagi pokoju i tego, jak jego brak niszczy \u017cycie ludzkie. Dzi\u015b te\u017c mamy tego \u015bwiadomo\u015b\u0107, bo wci\u0105\u017c s\u0105 miliony tych, kt\u00f3rym wojna obiera szans\u0119 na normalne \u017cycie.<\/p>\n PAP:<\/strong>\u00a0Co stoi za fenomenem esperanto?<\/p>\n G. Skonieczna:\u00a0<\/strong>Wydaje mi si\u0119, \u017ce najtrafniejsz\u0105 odpowiedzi\u0105 b\u0119dzie, \u017ce za fenomenem esperanto stoj\u0105 ludzie. Ludzie ciekawi innych ludzi, ludzie ciekawi innych kultur. Chc\u0105cy lepiej zrozumie\u0107 \u015bwiat.<\/p>\n PAP:<\/strong>\u00a0Czy tw\u00f3rca esperanto dr Ludwik Zamenhof liczy\u0142 na to, \u017ce wymy\u015blony przez niego j\u0119zyk stanie si\u0119 lingua franca? W tamtym czasie, czyli na prze\u0142omie XIX i XX w., j\u0119zyk angielski nie mia\u0142 tak dominuj\u0105cej pozycji na \u015bwiecie, jak teraz.<\/p>\n G. Skonieczna:\u00a0<\/strong>To prawda, \u017ce gdy Zamenhof tworzy\u0142 esperanto, angielski nie mia\u0142 tak dominuj\u0105cej roli, jak dzi\u015b. Zbli\u017con\u0105 to niego funkcj\u0119 pe\u0142ni\u0142 j\u0119zyk francuski, okre\u015blany jako j\u0119zyk dyplomacji.<\/p>\n Zamenhof, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w wielokulturowym Bia\u0142ymstoku, z bliska obserwowa\u0142, jak brak wsp\u00f3lnego j\u0119zyka prowadzi do narastania konflikt\u00f3w. \u015awiadom by\u0142 tak\u017ce, jak dominuj\u0105ca rola jednego j\u0119zyka, narzuconego innym grupom czy wsp\u00f3lnotom, staje si\u0119 barier\u0105 w komunikacji.<\/p>\n Esperanto by\u0142o przez niego pomy\u015blane w\u0142a\u015bnie jako j\u0119zyk do komunikacji mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi j\u0119zykami. Nie powsta\u0142 po to, aby Polacy rozmawiali w nim w Polsce, ale po to, \u017ceby kto\u015b podr\u00f3\u017cuj\u0105cy do Chin w interesach m\u00f3g\u0142 si\u0119 na miejscu porozumie\u0107 w tym j\u0119zyku; tak samo kto\u015b, kto odwiedza rodzin\u0119 w Stanach Zjednoczonych czy wyje\u017cd\u017caj\u0105cy na weekend na Islandi\u0119. Gdyby dla ka\u017cdego esperanto sta\u0142o si\u0119 drugim po j\u0119zyku narodowym, przynajmniej cz\u0119\u015bci nieporozumie\u0144 mi\u0119dzy narodami czy jednostkami mo\u017cna by unikn\u0105\u0107. Tak marzy\u0142 Zamenhof.<\/p>\n PAP:\u00a0<\/strong>Esperanto to nie tylko j\u0119zyk, ale tak\u017ce kultura.<\/p>\n G. Skonieczna:\u00a0<\/strong>Od samego pocz\u0105tku powstania esperanto kultura by\u0142a bardzo istotnym jego elementem. Pocz\u0105tkowo by\u0142y to t\u0142umaczenia m.in. klasyki j\u0119zyka polskiego: Mickiewicza, Sienkiewicza czy Prusa. Z czasem zacz\u0119\u0142a pojawia\u0107 si\u0119 tak\u017ce oryginalna tw\u00f3rczo\u015b\u0107 pisarzy esperanckich, tworz\u0105cych czasem w swoim j\u0119zyku narodowym i esperanto, a czasem tylko w esperanto. To nie tylko powie\u015bci, opowiadania czy tomiki wierszy, ale te\u017c np. spektakle. Nie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zapomina\u0107 o esperanckiej muzyce. Nie ma chyba gatunku, kt\u00f3ry nie by\u0142 w niej reprezentowany. Po esperancku powstaj\u0105 zar\u00f3wno utwory bliskie estetyce \u015bredniowiecznej, jak i muzyka rockowa. Ka\u017cdy znajdzie co\u015b dla siebie.<\/p>\n PAP:<\/strong>\u00a0Czy wiadomo, ile os\u00f3b na \u015bwiecie pos\u0142uguje si\u0119 tym j\u0119zykiem?<\/p>\n G. Skonieczna:<\/strong>\u00a0Pytanie o to, ile os\u00f3b pos\u0142uguje si\u0119 esperanto, jest chyba jednym z najcz\u0119\u015bciej padaj\u0105cych, jednocze\u015bnie jest jednym z tych, na kt\u00f3re najtrudniej odpowiedzie\u0107. Oczywi\u015bcie s\u0105 \u015bwiatowe czy krajowe organizacje zrzeszaj\u0105ce esperantyst\u00f3w. Jednak to nie bycie cz\u0142onkiem jakiej\u015b organizacji sprawia, \u017ce kto\u015b jest esperantyst\u0105, lecz pos\u0142ugiwanie si\u0119 j\u0119zykiem. Szacunki, kt\u00f3re mo\u017cna znale\u017a\u0107 w internecie, wahaj\u0105 si\u0119 od kilku tysi\u0119cy do kilku milion\u00f3w. Dla mnie jednak du\u017co wa\u017cniejsze od tego, ilu jest esperantyst\u00f3w, jest to, \u017ce wci\u0105\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 nowi. Musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce esperanto jest j\u0119zykiem, kt\u00f3rego ma\u0142o kto uczy si\u0119 w domu. To j\u0119zyk, kt\u00f3rym m\u00f3wimy, bo w jakim\u015b momencie naszego \u017cycia chcieli\u015bmy si\u0119 go nauczy\u0107, i podj\u0119li\u015bmy wysi\u0142ek, aby sta\u0142o si\u0119 to mo\u017cliwe. Mimo nauki, pracy czy innych obowi\u0105zk\u00f3w. Ponad 130 lat po tym, jak Zamenhof stworzy\u0142 ten j\u0119zyk, wci\u0105\u017c nie brakuje ludzi, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105 podobnie do niego i staraj\u0105 si\u0119 przyczyni\u0107 do lepszego zrozumienia drugiego cz\u0142owieka.<\/p>\n PAP:<\/strong>\u00a0Do jakich cel\u00f3w wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mo\u017ce by\u0107 przydatna znajomo\u015b\u0107 esperanto?<\/p>\n G. Skonieczna:<\/strong>\u00a0Esperanto dzi\u015b przydatne mo\u017ce by\u0107 na wiele sposob\u00f3w. To j\u0119zyk, kt\u00f3rego nauczenie si\u0119 u\u0142atwia poznanie kolejnych j\u0119zyk\u00f3w. Ta propedeutyczna rola esperanto jest dobrze udokumentowana. To j\u0119zyk, kt\u00f3ry jest logiczny, prawie jak j\u0119zyki programowania, wi\u0119c uczy logicznego my\u015blenia. Jednocze\u015bnie to j\u0119zyk, kt\u00f3ry, co dla mnie jest chyba najwa\u017cniejsze, pomaga rozumie\u0107 innych ludzi pochodz\u0105cych z odmiennych kultur. Esperantysta to kto\u015b \u015bwiadomy, \u017ce ludzie, kt\u00f3rych pozna dzi\u0119ki j\u0119zykowi, b\u0119d\u0105 pochodzili z r\u00f3\u017cnych narod\u00f3w, r\u00f3\u017cnych kultur, r\u00f3\u017cnych j\u0119zyk\u00f3w. Ich do\u015bwiadczenia b\u0119d\u0105 bardzo r\u00f3\u017cnorodne, o niewielu wsp\u00f3lnych elementach. Jednocze\u015bnie b\u0119d\u0105 umieli uczy\u0107 si\u0119 od siebie nawzajem, poznawa\u0107 siebie i swoje r\u00f3\u017cne do\u015bwiadczenia. Esperanto uczy tolerancji, pokazuj\u0105c, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 jest czym\u015b ca\u0142kowicie naturalnym, a nie przeszkod\u0105. Esperanto to bogactwo.<\/p>\n Rozmawia\u0142a Katarzyna Krzykowska (PAP)<\/p>\n autor: Katarzyna Krzykowska<\/p>\n<\/div>\n —<\/p>\n wed\u0142ug praw autorskich mo\u017cna ten artyku\u0142 bezp\u0142atnie przedrukowa\u0107<\/p>\n Esperanto uczy tolerancji, pokazuj\u0105c, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 jest czym\u015b ca\u0142kowicie naturalnym, a nie przeszkod\u0105. Esperanto to bogactwo – powiedzia\u0142a PAP Gabriela Skonieczna, opiekuj\u0105ca si\u0119 w Bibliotece Narodowej zasobami Biblioteki Hectora Hodlera.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4503,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53,89,63],"tags":[],"class_list":["post-4451","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogo","category-uea","category-varsovio"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.1","language":"pl","enabled_languages":["eo","pl"],"languages":{"eo":{"title":true,"content":true,"excerpt":true},"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":true}}},"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4451","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4451"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4451\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4454,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4451\/revisions\/4454"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4503"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4451"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4451"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/esperanto.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4451"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/esperanto.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/kopirajtoj.jpg\")
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"