Lekcja 12 - przysłówek

Dziś będziemy mówić o przysłówku. Słowa te powtarzane będą wielokrotnie w naszych lekcjach i na pewno same wejdą Państwu do głowy.

Przysłówek tworzymy z przymiotnika, z przyimka a nierzadko także z innych części mowy. Ale proszę się nie bać . To bardzo łatwe. Po prostu zamiast końcówki danego wyrazu stawiamy końcówkę przysłówkową "e" i sprawa załatwiona.

Z przymiotnika poprzez zmianę końcówki (z "a" na "e") otrzymują Państwo przysłówek, np.: bona - dobry, bone - dobrze; bela - ładny, bele - ładnie; ĉarma - uroczy, ĉarme - uroczo.

Tworząc przysłówek z przyimka dopisujemy tylko literę "e". Wygląda to tak:

anstataŭ - zamiast
antaŭ - przed
dum - podczas
ekster - poza
for - precz
kontraŭ - przeciw
krom - prócz
kun - z
per - za pomocą
post - po
sub - pod
  anstataŭe - zastępczo
antaŭe - przedtem, z przodu
dume - tymczasem
ekstere - zewnętrznie
fore - gdzieś daleko
kontraŭe - przeciwnie
krome - ponadto, oprócz tego
kune - razem, łącznie
pere - pośrednio, przez
poste - potem, później
sube - pod spodem

Opanowania pamięciowego wymagają tylko przysłówki zaimkowe. Lecz i tu znajdujemy logiczny ład:

Przysłówki oznaczające miejsce kończą się na "e"

kie - gdzie tie - tam ie - gdzieś ĉie - wszędzie nenie - nigdzie
Przysłówki oznaczające przyczynę kończą się na "al"
kial - dlaczego tial - dlatego ial - dlaczegoś ĉial - z każdej przyczyny nenial - z żadnej przyczyny
Przysłówki oznaczające czas kończą się na "am"
kiam - kiedy tiam - wtedy iam - kiedyś ĉiam - zawsze neniam - nigdy
Przysłówki oznaczające sposób kończą się na "el"
kiel - jak tiel - tak iel - jakoś ĉiel - w każdy sposób neniel - nijak, w żaden sposób
Przysłówki oznaczające ilość kończą się na "om"
kiom - ile tiom - tyle iom - ileś ĉiom - każda ilość neniom - żadna ilość